Olsi | 1 Aug 21:31 2006
Picon

Mbrojtja e Shkodrës dhe Hasan Riza PASHA

Te dashur miq,
assalamu aleikum

Ditet e fundit Qendra Studimore Jehona nxorri ne botim
librin:

Mbrojtja e Shkodrës dhe Hasan Riza PASHA

[kopertina]
http://www.jehonacenter.org/imazhe/hasanriza.gif

Ky eshte libri i pare i botuar ne shqip nga autore turq qe
shpjegojne ngjarjet qe cuan per ne luften e Shkodres dhe
zhvillimin e saj.

Me poshte keni hyrjen e librit dhe permbajtjen,

Personat e interesuar per shitje te kontaktojne ne:
+355692275226

Wassalam
Olsi

--------------------------------

Titulli origjinal

Ýþkodra Savunmasý ve Hasan Rýza Paþa 
Hamdi Ertuna, 1986, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik
Etüt Baþkanlýðý Yayýnlarý, Türk Asker Büyükleri ve Türk
Zaferleri

Botuar në gjuhën turke nga:
Drejtoria e Studimeve Strategjike dhe Historisë Ushtarake
pranë Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Turke
1986
-----------------------------------------------

Parathënie 

MBROJTJA E SHKODRËS DHE HASAN RIZA PASHA

Librat e shkruar nga autorë të ndryshëm mbi Luftën e
Shkodrës, të shtynë të kërkosh dhe kuptosh të vërtetën e
luftës që ndodhi në qytetin e Bushatllijve, gjatë Luftës së
Parë Ballkanike. Fatkeqësisht historiografia shqiptare, e
shkruar nga historianët komunistë, shpesh nuk është treguar
e sinqertë në rrëfimet e saj mbi të vërtetat e mëdha të
kombit tonë dhe në shumë raste është mbushur me tone
përçmuese dhe shpërfillëse ndaj kombit turk dhe Perandorisë
Osmane. 
Mbrojtja gjashtëmujore që i është bërë Qytetit të Shkodrës
gjatë Luftës së Parë Ballkanike, më ka shtyrë prej kohësh
të kërkoj dhe zbuloj të vërtetën e këtij rrethimi. Duke
ditur se lufta e Shkodrës mund të rrëfehet më mirë nga vetë
mbrojtësit e saj, sëbashku me një mikun tim turk, Mehmet
Vejsi Ishik, që punonte për Fondacionin e Anadollit për
Zhvillim në Tiranë, i hymë punës për të kuptuar se çfarë
është shkruar nga autorët turq mbi këtë luftë. Dhe në vitin
2004 ne arritëm të gjejmë librin e shkruar nga Hamdi Ertuna
në vitin 1986, titulluar “Ishkodra Savunmasi ve Hasan Riza
Pasha” që në shqip përkthehet “Mbrojtja e Shkodrës dhe
Hasan Riza Pasha”. 
Libri “Mbrojtja e Shkodrës dhe Hasan Riza Pasha” është një
riprodhim i kujtimeve që ushtarakët turq kanë lënë për
betejat që ata bënë për të mbrojtur Rumelinë, nga agresioni
i monarkive ortodokse gjatë rënies së Perandorisë Osmane.
Autori Hamdi Ertuna është mbështetur në librin e gjeneralit
Fevzi Çakmak të botuar në Stamboll më 1924 me titull
“Ngjarje të ndriçuara të Rumelisë Perendimore dhe Fronti
Perëndimor në Luftën Ballkanike” dhe librin e Abdurrahman
Gyrmanit dhe Nafiz Koxhamanit, të botuar në Stamboll më
1933 me titull “Mbrojtja e Shkodrës në Luftën Ballkanike”
ku betejat për Mbrojtjen e Shkodrën janë rrëfyer me
ndershmëri nga veteranët turq. 
Libri “Mbrojtja e Shkodrës dhe Hasan Riza Pasha” botuar nga
Drejtoria e Studimeve Strategjike dhe Historisë Ushtarake
të Shtabit të Përgjithshëm Turk, është një libër me vlerë
që shpjegon historikun e rrethimit të qytetit të Shkodrës
gjatë luftës ballkanike dhe mbrojtjen që garnizoni
shqiptaro – turk i bëri atij. Në këtë libër rrëfehet sesi
një garnizon turk i udhëhequr nga një komandant turk, pa
logjistikën e duhur, i shkëputur nga Shtatmadhoria e
Ushtrisë Turke dhe në kundërshtim me direktivat e Shtetit
të tyre, vendosi të mbronte një qytet, që tashmë nuk i
përkiste më Perandorisë Osmane, por popullit shqiptar. Kjo
rezistencë ka lënë mbresa të mëdha në mesin e shkodranëve,
të cilët e kanë ruajtur në kujtesë brez pas brezi këtë
ngjarje epike, të njohur nga të vjetrit si koha e
“muhaseres”. Shkodranët e moshuar flasin deri në ditët
tona, me admirim dhe respekt për Komandantin turk, i cili
arriti të bëhet i pavdekshëm sa për popullin e tij aq edhe
atë shqiptar, duke mbrojtur me jetën e tij kryeqendrën e
vilajetit më të madh të shqiptarisë.
Lidhur me këtë studiuesi Ferid Hafizi, në librin e
përkthyer prej tij “Rrethimi i Shkodrës” (ditar i gruas së
Konsullit austriak, Hortense von Zambaur) thekson se: 

“…është vetëm një nxitje, një shenjë për të na drejtuar
vëmendjen te një njeri, vepra e të cilit i shërbeu aq shumë
shpëtimit të qytetit tonë, Shkodrës mijëvjeçare dhe kombit
tonë në ato çaste dramatike të Luftës Ballkanike 1912 – 13;
te ai njeri të cilin e vrau plumbi i tradhtisë, por që veç
ia rriti lavdinë, duke e vendosur në piedestalin e
martirit, kurse në heshtjen mosmirënjohëse, është vetëm një
zë, një thirrje për të na kujtuar borxhin që i kemi këtij
burri të madh. Në kushtet e sotme e ndjejmë më thellë këtë
borxh si një detyrim human dhe si peng nderi.”

Dashuria që Hasan Riza Pasha dhe kombi turk tregoi për
shqiptarët gjatë rrethimit të Shkodrës, nuk është i vetmi
rast në historinë tonë të përbashkët kur turqit i kanë
mbrojtur shqiptarët. Ata kanë bërë kështu edhe në Janinë,
Vlorë dhe mbarë Ballkanin gjatë luftërave ballkanike.
Lidhjet e sinqerta dhe dashamirëse ndërmjet popullit
shqiptar dhe turk dolën në pah edhe gjatë ditëve të
vështira për ne në 1997, kur klasa jonë politike i vuri
zjarrin vendit që kërcënohej nga agresioni helen. Turqit
qenë pranë nesh edhe gjatë fushtës së NATO-s në Kosovë më
1999, siç qenë në krahun tonë edhe në vitin 1389, kur me në
krye sulltan Muratin dhe Bajazidin, thyen njëherë e
përgjithmonë supremacinë serbe në Kosovë dhe ndanë me
shqiptarët sundimin e Ballkanit për pesëqind vite me radhë.
Libri “Mbrojtja e Shkodrës dhe Hasan Riza Pasha” rrëfen për
qytetarët shqiptarë legjendën me të cilën ne duhet të
krenohemi. Ajo legjendë zhvillohet në kryeqendrën e
shqiptarisë, në Shkodër. Aty një komandant turk, me një
grusht turqish dhe shqiptarësh, vendosën të derdhin edhe
pikën e fundit të gjakut për të mos lënë qytetin e
shqiptarëve në duar të zgjedhës serbo ortodokse dhe
imponojnë fuqive të mëdha që të pranojnë realitetin
Shqipëri. 
Për kërkuesit e të vërtetës, ky libër ndihmon edhe në
rivlerësimin historik të kryengritjeve të Malësisë së Madhe
dhe Kosovës, gjatë kohës së Luftës Ballkanike; duke i
zhveshur këto kryengritje nga romantizmi dhe paragjykimet
që ka shoqëruar historianët komunistë gjatë përshkrimit të
tyre dhe treguar disa të vërteta edhe më të mëdha. Këtu
vlen të përmendim atë që Hortense von Zambaur, thotë në
librin që përmendëm më sipër (fq. 28): 

“14 Nëndor 1912: Bombardime, si ditën e djeshme. Të
krishterët po bëhen gjithnjë e më nervozë dhe tashti po
fillojnë të pendohen për intrigat e tyre me Malin e Zi.
Mirë t’u bëhet; këto janë frytet e politikës së tyre.”

Rrëfimet e luftës së “muhaseres” shkruesve të kësaj
parathënie i ndërlidhen edhe me kujtimet e tyre personale.
Apo më saktë me Latif Sokolin (rahmet i gjetë shpirti), i
cili ashtu si shumë qytetarë të tjerë shkodranë, edhe pse
ishte vetëm 13 vjeç është inkuadruar në formacionet e
Taraboshit. Tregimet e tij për trimërinë e asqerëve turq,
të ushqyerit me mish mushke, etj, që rrëfente deri vonë
kanë qënë të pabesueshme. Latifi Sokoli i cili gjatë kësaj
luftë është plagosur në bark, ashtu si shumë heronj të
tjerë të heshtur të vegjëlisë së kombit tonë, jetën e kaloi
ne thjeshtësi dhe harresë nga regjimet. Ashtu si edhe
herojtë e tjerë, ai qendroi i paepur dhe me një urrejtje të
thellë për komunistët, të cilët i quante “kaurra”dhe
“qafirë” (fjalët më të fëlliqura për botëkuptimin e tij). I
brumosur me mentalitetin shkodran të patriotizmit dhe
burrnisë, ai mori pjesë edhe në Luftën e Koplikut më 1920
kundër serbëve. Por si për ironi të fatit, jetën e mbylli i
pamartuar, roje në një çerdhe, duke banuar me qira në një
bodrum… duke vdekur ashtu si edhe Hasan Riza Pasha i
legjendës shkodrane; i pafalenderuar dhe i pamirënjohur nga
regjimet e prapa që shqiptarëve i’u imponuan gjatë
shekullit të XX-të.

Olsi Jazexhi & Sali Agaj
Në Tiranë, më korrik 2006

--------------------------------------------------------

Përmbajtja

Parathënie.................................................Hyrje......................................................

Pjesa e parë

Vështrim i përgjithshëm i situatës dhe gjendjes politike
para luftës së dytë ballkanike:

1.	Vështrim i përgjithshëm mbi situatën para luftës
ballkanike...........    

2.	Situata politike...........................    
Politika e jashtme....................   
(1) Rëndësia politike e Shkodrës. Rusia, Italia, Austria
dhe Mali i Zi dhe qëllimet e tyre kundrejt Shkodrës....   
(2) Bashkimi i vendeve të Ballkanit përballë Shtetit Osman
Mardhëniet ndërmjet Shtetit Osman, Shteteve të Europës dhe
vendeve fqinje................. 
Politika e brendshme....   

(1)	Vështrim i përgjithshëm i politikës së brendshme
(2)Malazezët.......................
(3)Serbët ...........................
(4)Shqiptarët ....................... 

 				Pjesa e dytë

Lufta Ballkanike në zonën e Shkodrës, forcat turke,
malazeze dhe serbe

1.	Zona e Shkodrës.................. 
Gjeografia ushtarake e Shkodrës  
             (1) Shtrirja gjeografike e tokave të Shkodrës,
klima dhe rrugët
             (2) Rëndësia e qytetit strategjik të Shkodrës 
             (3) Shpallja e mobilizimit të Shkodrës si vend
strategjik ............... 
 		
          2.  Forcat  osmane, malazeze dhe serbe.	
            (1) Forcat osmane .... 
            (2) Forcat malazeze.......
	    (3) Forcat serbe............

Pjesa tretë

Mbrojtja e Shkodrës në luftën ballkanike, beteja në
rrethinat dhe në Kalanë e Shkodrës

 I.- Betejat në  rrethinat e Shkodrës .

1. Ngjarjet para shpalljes së luftës dhe betejat në kufi.

a). Përplasjet në ndarjen e Selçës.
b). Ngjarjet që i përkasin përplasjes së Selçës.

2. Shpallja e luftës dhe fillimi i sulmeve  malazeze.. 
3. Gjendja e forcave osmane gjatë sulmit malazez           

4. Betejat në veriperëndim të Pejës   
5. Betejat në zonën e Tashlicës..
6. Betejat në zonat e Akovës, Beranës, Gucisë dhe Pejës. 
7. Betejat në zonën e Tuzit
II.- Betejat  për kalanë e Shkodrës (beteja për mbrojtjen e
zonave strategjike të Shkodrës)..
II-1. Mbrojtja e zonave dhe vendeve strategjike të
Shkodrës.....
II-2. Betejat dhe rrethimi nga armiku i vendeve strategjike
të Shkodrës

 1). Beteja e parë e Shkodrës ..   
    (Sulmi i parë i Bardhanjorit)....  
 2). Beteja e Kakarriqit..   
 3). Marshimi i serbëve drejt Adriatikut (beteja e
Beltojës)
 4). Beteja e Zadrimës
 5). Vdekja  Hasan Riza Pashait
 6). Beteja e dytë e Shkodrës (sulmi i dytë i Bardhanjorit
dhe rrethimi i përgjithshëm) 
7). Rrethimi i natës  që bënë serbët në Bërdicë (beteja e
Beltojës) 
8). Ngjarjet e shkurtit që ndodhën në Shkodër 
9).  Operacioni i Marsit 1913
(a) Përforcimet e reja të serbëve kundër Shkodrës dhe
operacioni që bëri anija Hamidije në Detin Adriatik(b)
Beteja e dytë e Taraboshit
10). Beteja e tretë e Shkodrës (Sulmi i Taraboshit)........
11). Ngjarjet  Prillit 1913.

II-3. Dorëzimi i Shkodrës dhe mendimet rreth mbrojtjes së
saj
1). Dorëzimi i Shkodrës 
2). Mendimet rreth mbrojtjes së Shkodrës
II-4. Shpërngulja e korpusit të ushtrisë në Stamboll
II-5. Rezultatet dhe mësimet e nxjerra nga mbrojtja e
Shkodrës   

Pjesa e katërt

Hasan Riza Pasha

1.	Biografia e Hasan Riza Pashës
2.	Hasan Riza Pashai si Komandant

__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Tired of spam?  Yahoo! Mail has the best spam protection around 
http://mail.yahoo.com 

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e
atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari
nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te
gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo: 

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo: 

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

================================================================== 
Yahoo! Groups Links

<*> To visit your group on the web, go to:
    http://groups.yahoo.com/group/shqiperia/

<*> To unsubscribe from this group, send an email to:
    shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

<*> Your use of Yahoo! Groups is subject to:
    http://docs.yahoo.com/info/terms/


Gmane