hamdi nuhiju | 19 Sep 22:48 2007
Picon

UNIONI EKONOMIK EUROPIAN

                        Unioni Ekonomik Evropian

 

Konstruksioni juridik i UE-së bazohet në tre shtyllat ose fushat kryesore ku edhe realizohet aktiviteti i saj:

 

  1. Tregu unik evropian dhe politika e përbashkët bujqësore

  2. Politika e përbashkët e jashtme dhe e sigurisë

  3. Politika e përbashkët në çështjet e brendshme dhe të jurispondencës.

 

 

Tregu Unik Evropian dhe Politika e Përbashkët Bujqësore

 

 

Sipas marrëveshjes për UEE e cila kishte detyrë primare krijimin e një pazari të përbashkët, ky proces i krijimit të këtij tregu do të realizohej në etapa në kohëzgjatje prej 12 viteve d.t.th tre faza nga katër vite. Për secilën etapë janë të parapara mjetet dhe hapat të cilët duhet ndërmarë që të kalohet në fazën e dytë. Në fund të fazës së parë d.m.th. në fund të katër viteve, këtë fakt e verifikonte Komisioni dhe Këshilli .
Me Aktin Unik Evropjan të vitit 1986 u vendos që afati i fundit për krijimin e tregut të përbashkët të jetë 31.12.1992 dhe u bë definimi i asaj çka quhet treg i përbashkët.

 

 

Qëllimet dhe detyrat e Unionit Ekonomik Evropian

 

 

Detyrat e Unionit Ekonomik Evropian janë disa: nëpërmjet krijimit të një pazari të përbashkët dhe nëpërmjet harmon izimit të politikës ekonomike të shteteve anëtare të sigurojë një zhvillim të ekonomisë në suaza të krejt Unionit Evropian, zhvillim permanent dhe të barabartë të ekonomive, rritjen e stabilitetit të Unionit Evropian, rritjen e standardit jetësor si dhe zhvillimin e marrëdhënieve ndërmjet shteteve .
Në nenin 3 të kësaj marrëveshjeje janë përcaktuar instrumentet nëpërmjet të cilave realizohen këto qëllime:
  • Heqja e doganave në mes shteteve anëtare, d.m.th. heqja kuantitative dhe ndalesave të tjera gjatë importit dhe eksportit të mallrave;
  • Krijimin e një politike të përbashkët në fushën e komunikacionit dhe bujqësisë;
  • Vendosjen e një regjimi i cili do të sigurojë konkurencë të lirë në pazarin e përbashkët;
  • Përshtatjen dhe barazimin e juridiksioneve të brendhshme të shteteve në masë që është e novojshme për funksionimin e pazarit të përbashkët;
  • Kri jimi i një Fondi Social Evropian për përmirësimin e çështjes së punësimit dhe standardin jetësorë;
  • Krijimi i një Banke të Investimeve me mjetet e së cilës do të ndikohet në rritjen e fuqisë ekonomike të shteteve, d.m.th. shtetet marrin për detyrë të sigurojnë dhe zbatojnë detyra që dalin nga kontratat .

 

                                                                      
Çka është pazari i brendshëm në UE?

 

 

Pazari i brendshëm në UE paraqet një hapsirë ose teritorr pa kufi, në të cilin sigurohen: e drejta e lëvizjes së lirë të individëve, mallrave, kapitalit dhe shërbimeve – “ të njohura me emrin 4 Liritë në UE “, pa respektimin e të cilave nuk ka pazar të brendshëm.

 

 

Lëvizja e Lirë e Mallrave

 

 

Me marrëveshjen e Unionit Ekonomik Evropian bazë e unionit paraqet Unioni doganor me të cilin përfshihet tregtia e përgjithshme e mallrave, ndalesa e të dhënave doganore për import dhe export në marrëdhëni et në mes shteteve anëtare të UE-së, si dhe vendosjen e një tarife të përbashkët për shtetet e treta.
Sipas marrëveshjes, detyrë e Unionit është që nëpërmjet të krijimit të pazarit të përbashkët dhe harmonizimit ose afrimit të politikave ekonomike të shteteve anëtare të bëjë rritjen dhe të forcojë stabilitetin e standardit jetësor të shteteve.
Realizimi i politikës doganorë të përbashkët bëheshte në etapa d.m.th. dogana dhe të dhënat tjera doganore janë ndalë ose në afate të cilat janë të caktuara nga Komisioni. Si bazë janë marrë të dhënat doganore të 1 janarit 1957.
Me marrëveshjen janë paraparë edhe kufizimet e lëvizjes së lirë të mallrave: d.m.th. është e ndaluar ose kufizuar importi-exporti, transporti i mallrave për të cilat me të drejtë dyshohet se bëjnë degjenerimin e moralit, rendit publik dhe sigurimin e shtetit, rruajtjen e jetës dhe shëndetit të njerëzve, të kafshëve, pasurive shtetërore, vlerave historike, arkeologjike si dhe pronën industriale dhe tregtare.

 

 

Lëvizja e Lirë e Individëve

 

 

Nocioni “lëvizja e lirë e individëve” para së gjithash ka kuptimin e së drejtës së lëvizjes së punëtorëve d.m.th. eliminimin e çfarëdo diskriminimi të punëtorëve të shteteve anëtare (rrogave, kushteve sociale).
Gjithashtu me këtë nocion nënkuptohet edhe liria e banorëve të shteteve anëtare të zgjedhin shtetin anëtar në të cilin do të jetojnë dhe punojnë, d.m.th. të kenë të drejta të njëjta si edhe vendasit, të hapin firma, të shkollohen. Ndalohet çfarëdo lloji diskriminimi i punëtorëve në bazë të punësimit, shpërblimit dhe të drejtave tjera të punës.
Përjashtim nga kjo e drejtë ka vetëm në raste të: në punësim në sektorët publike, për shkak të sigurisë shtetërore dhe shëndetit të popullatës së shtetit përkatës. Duhet cekur se nuk ka migrim të madh të punëtorëve në mes shteteve anëtare. Në vitin 1992 kjo lëvizje ka qenë 2% të forcës punuese të shteteve anëtare. Migrim ose lëvizje ka më së shumti në pjesën intelektuale:
-          studentët kanë edhe më shumë të drejta
-          në 1995 me rastin Jan Mark Bosman, gjyqi e ndërpreu limitin i cili ekzistonte për futbollistët që luanin në shtetet e UE-së.

 

 

 

 

 

Lëvizja e Lirë e Shërbimeve

 

 

Kjo liri është në lidhje të ngushtë me lëvizjen e lirë të individëve. Me këto të dyja liri barazohen kushtet e jetesës dhe punës të shtetasve me shtetasit tjerë të shteteve anëtare.
Megjithatë ka edhe dallim mes këtyre dy lirive. Liria ose lëvizja e lirë e shërbimeve paraqet liri të dhënies së herë pas herëshme të disa shërbimeve nga shtetas të shteteve anëtare në teritor të shtetit tjetër.
Sipas marrëveshjes si shërbime quhen ato të cilat kryhen me vlerë (me para) nëse nuk u referohen liritë tjera për individë, kapital dhe mallra.
Si shërbime konsiderohen:

-          punët me karakter industrial;
-          punët me karakter tregtarë;
-          punët me karakter zejtar (zanatet e ndryshme) dhe
-          punët e individëve që kanë profesionet e lira.

P.sh. shërbimet që bëhen në sferën e transportit kërkojnë që të përmbushen edhe rregullat e komunikacionit, shërbimeve bankare, sigurimit etj. të shtetit ku kryhen shërbimet.

 

 

Lëvizja e Lirë e Kapitalit

 

 

Me këtë nënkuptojmë: investimet direkte, aprovimin e kredive, garancat, të drejtën e pronës mbi sendet e pa luajtëshme, investime të letrave me vlerë etj. d.t.th. nuk bëhet fjalë vetëm për kaptialin me para por edhe me pronë.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Politika e përbashkët e jashtme dhe e sigurisë

 

Para nënshkrimit të marrëveshjes së Mastrihtit të vitit 1992, bashkëpunimi politik në mës shteteve anëtare bazohej në marrëveshjet për ‘’Bashkëpunim Politik Evropjan’’ të nëshkruara në 1970 dhe më vonë të plotsuara dhe forcuara me Aktin Unik Evropjan të vitit 1986/87. Me këto marrëveshje ishte e paraparë mbajtja e mbledhjeve të rregullta të ministarve për punë të jashtme.

BPE kishte për qëllim të mundësojë komunikimin më të mir ë dhe afrimin e pozitave të shteteve anëtare në të gjitha çështjet e politikës së jashtme dhe si të jetë e mundshme edhe veprimin e përbashkët.

 

Kur bëhej fjalë për çshtjet e sigurisë, bashkëpunimi kufizohej vetëm në aspektet finaciare dhe politike.

 

Krizat e mëvonshme (Lufta në Irak, Ish Jugosllavi etje) treguan se instrumentet e këtilla nuk janë adekuate për at shkak se ato nuk i siguruan UE-së  një rol të rëndësishëm në skenën ndërkombëtare.

 

Prandaj shtet vendosën që me marrëveshjen e Mastrihtit të vitit 1992 ose marrëveshjen mbi Unionin Evropian përveç fuqisë ekonomike ti japin Unionit Evropjan edhe identitet politik dhe atë mbrojtjes.

 

Për këtë arsye ky traktat inauguroi edhe dy shtyllat e reja:

 

-          atë të politikës së përbashkët të jashtme dhe të sigurisë dhe

-          atë të bashkëpunimit në sferat e jurispudencës dhe punëve të brendshme.

 

Qëllimet  për krijimin e politikës së përbashkët të jashtme dhe të sigurisë janë:

 

1.Rruajtja e vlerave të përbashkëta, intersave themelore dhe pavarësinë e Unionit ;

2.Forcimin e sigurisë të Unionit dhe shteteve anëtare;
3.Forcimin e paqës dhe sigurinë ndërkombëtare ;
4.Promovimin e bashkëpunimit ndërkombëtar ;
5.Zhvillimin dhe forcimin e demokracisë dhe sundimit të së drejtës, respektimin e të drejtave të njeriut dhe lirive themelore etje.T>

 

Këto qëllime mund të realizohen në dy mënyra:

 

-          nëpërmjet bashkëpunimit të shteteve anëtare në udhëheqjen e politikave të tyre dhe
-          verifikimin e qëndrimeve të tyre ose nëpërmjet realizimit të masave të përbashkëta në fushat ku shtetet anëtare kanë interesa të përbashkëta.

 

Bashkëpunimi mes shteteve anëtar e nënkupton edhe informimin e ndërsjelltë dhe këshillim për pyetje të cilat janë në interes të përgjithshëm për politikën e jashtme dhe të sigurisë.

 

Vendimet e përbashkëta aprovohen kur Këshilli vlerëson se është e nevojshme, me çka ndërlidhen politikat nacionale dhe verifikohet pozita e shteteve anëtare në marrëdhëniet ndërkombëtare.

 

Këshilli e ruan të drejtën e autoritetit më të lartë p ër vendosjen e direktivave të përgjithshme mbi politikën e jashtme. Këshilli mund t’i aprovojë procedurat për implementimin e vendimeve të përbashkëta me shumicë të kualifikuar. Qëllimi është të lidhen aktivitetet e shteteve anëtare.

 

UE e jep mendimin e vet për ndonjë ndodhi ndërkombëtare nëpërmjet deklaratave të përbashkëta, posaçërisht kur ato kanë të bëjnë më shkeljen e të drejtave të njeriut.

 

Politika e përbashkët e jashtme dhe e sigurisë paraqet gurrëthemel të UE-së e cila i përfshin gjitha fushat e politikës së jashtme dhe sigurisë. Dispozitat në bazë të së cilave udhëhiqet politika e përbashkët e mbrojtjes dhe sigurisë në asnjë mënyrë nuk ndikon në karakteristikat specifike të mbrojtjes dhe sigurisë të ndonjë shteti anëtar. Shtetet neutrale edhe më tutje do të kenë status special si psh. Franca me Britaninë e Madhe edhe më tutje do të mund të zhvillojnë politikën e mbrojtjes mes tyre si fuqi nukleare.
Me marrëveshjen e Amsterdamit 1997, UE fiton instrumente të reja operative- institucionale. Prej atëherë Këshilli e fiton rolin e promovuesit dhe motivdhënësit i cili i p ranon aktivitetet dhe qëndrimet e përbashkëta. Votimi me shumcë të kualifikuar zbatohet te të gjithë qëndrimet dhe aktivitetet e pranuara nga Këshilli rreth zbatimit të vendimeve të përbashkëta, me vendosjen e apstinencës konstruktive me çka një shtet mund të përmbahet nga pjesëmarrja nëse kjo nuk i pengon të tjerët.

 

Sekretari gjeneral i Këshillit e zbaton ose e kryen detyrën e re të të dërguarit të lartë për politikë të përbashkët të jashtme dhe të sigurisë dhe i ndihmon Këshillit në hartimin, përpilimin dhe zbatimin e vendimeve politike.
Risi në këtë marrëveshje është “raporti për planifikim dhe vërejtje të hershme” në kuadër të Këshillit. Detyra e saj është t’i monitoroj dhe analizojë proceset e PPSM, të jep mendime dhe paralajmëroj për raste të cilat mund të ndikojnë në politiken e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë.

 

 

 

Politika e Përbashkët në Çështjet e Brendshme dhe Jurispundencës

 

 

 

Qëllimimi i bashkëpunimit mes organeve policore dhe atyre gjyqësore të shteteve anëtare të unionit Evropjan është sigurimi i lirisë dhe drejtësisë për qytetarët nëpërmjet të luftës së përbashkët kundër kriminalitetit (veanërisht kundër terorizmit, trafikimit me njerëz, drogës, armëve, korrupcionit etje) si dhe kundër racizmit dhe ksenofobisë.

 

Mes tjerash, janë ndërmarrë dy hapa të rëndësishme ne drejtim pozitiv në lidhje me zgjidhjen e këtyre problemeve: sjellja e direktivës kundër larjes së parave dhe krijimi i Policisë Evropjane – EUROPOL, e cila funksionon që nga viti 1998.

 

Në suaza të bashkëpunimit në sferën e jurispundecës bëjnë pjesë: lehtësimi dhe përshpejtimi i bashkëpunimit në proceset gjyqësore, lehtësimin e e procedurës së ekstradimit, vendosjen e rregullave minimale për dënimin e veprave penale si dhe vendosjen e dënimeve për aktet e terrorizmit, krimit të organizuar dhe trafikimin e drogës dhe supstancave tjera të ndaluara.

 

Basjkëpunimi në këtë sferë realizohet jashta procedurave për sjelljen e vendimeve në UE. Si edhe tek Shtylla e dytë, edhe këtu bashkëpunimi realizohet në bazë të bashkëpunimit të ndërsjelltë në mes shteteve aëtare.
 
 

Need a vacation? Get great deals to amazing places on Yahoo! Travel. __._,_.___


SPONSORED LINKS
Tek Albanian

Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___

Gmane